LGBTQIA+ Seniors: een inclusieve aanpak in ouderenzorg

Maggy, als een van de drijvende krachten achter de Rainbow Ambassadors wil je de sociale aanvaarding van genderidentiteit en seksuele diversiteit van LGBTQIA+-senioren in de ouderenzorg bevorderen. Is dat dan nodig?

Helaas wel. De vergrijzing neemt toe en dat geldt net zo goed voor LGBTQIA+-mensen. Een deel van hen woont in woonzorgcentra of assistentieflats, anderen krijgen thuishulp. Doordat er nog veel te vaak een taboe rust op seksualiteit en intimiteit, durven veel LGBTQIA+ senioren niet altijd zichzelf zijn en kruipen ze vaak opnieuw in de kast: ze zwijgen over hun geaardheid.

Dat is ronduit tragisch. Hoe komt dat?

Veel heeft te maken met het feit dat LGTBQIA+ senioren meestal uit een periode komen waarin hun geaardheid onbespreekbaar was. Zelf heb ik dat ook ondervonden. Ik ben eerst getrouwd geweest met een man. Het heeft echt lang geduurd voor ik echt besefte dat ik lesbisch was en de moed vond om er open over te praten en een punt te zetten achter mijn huwelijk. Veel senioren hebben een vergelijkbare evolutie doorgemaakt en vinden vaak de kracht niet voor een tweede coming-out als ze bijvoorbeeld naar een woonzorgcentrum verhuizen. Ze verbergen foto’s van hun partner en vermijden gesprekken over hun verleden.

Dat komt omdat ze bang zijn dat ze niet aanvaard zullen worden: ze willen zich thuis voelen en niet uitgesloten of anders behandeld worden. Het is des te pijnlijker omdat senioren die naar een woonzorgcentrum verhuizen echt nood hebben aan een (nieuw) sociaal netwerk.

Wat kunnen we daaraan doen?

Om te beginnen moet er in de ouderenzorg een cultuur groeien die genderdiversiteit en seksuele oriëntatie aanvaardt. Maar om iets te aanvaarden moet je eerst wel weten dat het bestaat natuurlijk. Daarom gaan we concreet spreken in woonzorgcentra. Veel mensen weten niet precies wat LGBQTIA+ betekent: daarom hebben we het over ‘rainbow senioren’, dat maakt het makkelijker. We richten ons niet alleen tot de bewoners, maar ook tot het personeel en de directie. Daarnaast geven we ook lessen aan studenten zorg- en verpleegkunde, want zij zijn de mensen die morgen iets kunnen veranderen.

Kun je een concreet voorbeeld geven van jullie werking?

In een Antwerps woonzorgcentrum hebben we ons ingezet om de bewoners vertrouwd te maken met ‘rainbow senioren’. We hebben er vergaderingen voor het personeel georganiseerd, we hebben er met de bewoners zelf gesproken en we hebben er gewerkt aan het doel om samen met personeel en bewoners aanwezig te zijn op Antwerp Pride. Op de voorbije Antwerp Pride zijn dus de bewoners gekomen. Ze kregen heel veel applaus van de omstaanders en dat gevoel van sympathie en solidariteit was fantastisch.

Een ander voorbeeld is dat we erin geslaagd zijn ons manifest van 2021 te laten ondertekenen door de Stad Gent, die de vijf punten die daarin opgenomen zijn, toepast in de lokale diensten- en woonzorgcentra. We vragen bijvoorbeeld een non-discriminatieclausule met specifieke vermelding van onze doelgroep. Dat is heel belangrijk, omdat dan in alle instellingen van de ouderenzorg gecontroleerd en gerapporteerd wordt bij inbreuken.

Denk je dat er verandering kan komen als de volgende generatie naar woonzorgcentra zal verhuizen?

Dat hoop ik alvast. Vandaag neemt de onverdraagzaamheid opnieuw toe. Er is ook nog veel onwetendheid. Die kan je enkel oplossen door voor te lichten. Er is nog altijd een mentaliteitsverandering nodig. Want weet je, we hebben hier in België een vrij goede wetgeving. De holebi’s mogen trouwen, ze kunnen relatief gemakkelijk kinderen adopteren, de meemoeders hebben dezelfde rechten, er is een nieuwe transgenderwet enzovoort. Dat is allemaal positief, maar welke inspanningen zijn er geweest om al die veranderingen te laten doordringen bij het publiek? Daarvoor is geen enkel programma, en wat dat betreft is echt een grote hervorming nodig, zeker in deze tijd. De rol van het onderwijs is hierbij cruciaal.